Bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de Protestantse Kerk Nederland
De Protestantse Kerk Nederland (PKN) bevindt zich op een kruispunt. De maatschappij verandert in een razendsnel tempo en de PKN, met anderhalf miljoen leden en circa 1700 gemeenten, staat voor de uitdaging om op een passende manier mee te veranderen . Hoe kan de kerk een betekenisvolle rol blijven spelen in het leven van mensen? Om een antwoord te vinden op deze vraag is het programma Lichter op Pad in het leven geroepen. Arie de Wit, consultant bij Hieroo Utrecht en Corine Zonnenberg, predikant en programmamanager van Lichter op Pad vertellen er meer over.
Lichter op Pad: een programma met ambitie
Het doel van Lichter op Pad is helder: De PKN klaarstomen voor de toekomst. ‘We willen de kerk toekomstbestendig maken op een manier die past bij wie we zijn,’ vertelt Corine. ‘Er is een nieuwe structuur nodig die de kerk in staat stelt haar missie te vervullen in de 21e eeuw. Het is een complex vraagstuk waarbij we hulp konden gebruiken. En zo kwamen we Arie op het spoor. Een wonderlijke treffer want hij heeft zowel theologie als bedrijfskunde gestudeerd en kan beide werelden met elkaar verbinden. Beter kan het voor ons niet!’
Arie vertelt enthousiast: ‘Ik ben daar in de zomer van 2024 aan de slag gegaan als projectleider binnen het programma en merkte al snel dat het voor mij een heel leuke en interessante opdracht was. Vooral ook om op deze manier mijn beide vakgebieden met elkaar te verweven.’
Fundamentele heroverwegingen
Arie coördineert de ontwikkeling van verschillende perspectieven voor de toekomstige organisatie van de PKN. Hierbij wordt gekeken naar de rollen van de synode (het landelijk bestuur), de regionale structuren en de lokale gemeenten.
‘Het is belangrijk dat we niet alleen kijken naar de organisatiestructuur, maar ook naar de cultuur binnen de kerk,’ benadrukt Arie. ‘Hoe kunnen we een cultuur creëren waarin ruimte is voor vernieuwing, experiment en samenwerking? We zien dat de bestuurders van de kerken het zo druk hebben met besturen dat er (te) weinig tijd is voor geloofszaken.’
De combinatie van theologische en bestuurlijke expertise is cruciaal in dit proces. ‘Als je alleen een bedrijfskundige inhuurt, mist die vaak de context van de kerk,’ legt Corine Zonnenberg uit. ‘Arie begrijpt de complexiteit van de kerk als instituut én heeft de kennis om een verandering te realiseren.’
“Arie is een verbinder pur sang.”
Corine Zonnenberg
Predikant en programmamanager bij PKN
Samenwerking en vernieuwing
Een belangrijk uitgangspunt van Lichter op Pad is dat de vernieuwing van de kerk niet van bovenaf kan worden opgelegd. Het is essentieel dat de leden van de kerk betrokken worden bij het proces en dat hun stem wordt gehoord. ‘We willen de kerk niet veranderen voor de mensen, maar met de mensen,’ aldus Arie. Om de dialoog met de leden te stimuleren, organiseert hij door het hele land gesprekstafels met verschillende groepen: huidige bestuurders, jonge predikanten, oudgedienden en andere betrokkenen. ‘Het is belangrijk om te horen wat er leeft in de kerk en wat mensen belangrijk vinden. Alleen dan kunnen we een structuur ontwikkelen die gedragen wordt door de hele kerk. Het gaat over de levens van veel mensen en we moeten ervoor zorgen dat we de traditie van de kerk respecteren, terwijl we tegelijkertijd ruimte creëren voor nieuwe ontwikkelingen.’
Corine Zonnenberg benadrukt dat het de bedoeling is om de kerk te vernieuwen met behoud van de kernwaarden. ‘We willen de kerk niet opnieuw uitvinden, maar wel kijken hoe we haar kunnen aanpassen aan de eisen van de tijd.’
Een van de grootste uitdagingen is het vinden van een nieuwe balans tussen de centrale en de lokale structuren van de kerk. Arie: ‘Daarbij is het van belang de lokale gemeenten hun autonomie te laten behouden zonder de samenhang van de PKN als geheel te verliezen. Andere vragen die spelen zijn hoe we meer jonge mensen kunnen betrekken bij het besturen van de kerk en hoe we de kerk kunnen openstellen voor nieuwe ideeën én financieel gezond houden.’
Een verbinder met visie
Corine is vol lof over de samenwerking met Arie de Wit. ‘Hij is een verbinder pur sang en in staat om mensen met verschillende achtergronden en meningen bij elkaar te brengen en samen tot een oplossing te komen. Hij wist zich soepel te bewegen in alle lagen en door alle generaties. Heel knap.’
Arie zelf ziet zijn rol als die van een facilitator. ‘Ik wil de mensen in de kerk helpen om hun eigen visie op de toekomst te ontwikkelen. Ik geloof dat de antwoorden op de vragen waar we voor staan al in de kerk aanwezig zijn. Het is mijn taak om die antwoorden naar boven te halen.’
Zijn vermogen om mensen te verbinden en zijn heldere visie op de toekomst maken Arie de Wit tot de ideale persoon om de PKN door deze periode van transitie te leiden. Met Lichter op Pad werkt hij aan een kerk die relevant is voor de huidige generatie, en die tegelijkertijd trouw blijft aan haar eeuwenoude traditie.
Meer lezen
