De grote paraplu die duurzaamheid heet

17 juli 2025

3 min LEESTIJD

Sterre de Graaf

Waar denk jij aan, als je denkt aan “duurzaamheid"? Een groot woord, met nog grotere gevolgen. Denk je aan groene energie? Een duurzame relatie? Groen ondernemen? Duurzame inzetbaarheid van personeel? Je kent vast wel iets wat je kunt hangen onder deze grote paraplu van duurzaamheid. Misschien wel té groot om alles te vatten.

Kleine stappen voor een groot effect

Eerder schreven collega’s van SeederDeBoer al een artikel over de kleine stappen die je op de werkvloer kunt zetten om duurzame keuzes te maken in je dagelijkse leven. Door het op te breken in kleine stapjes, komen we dichter bij een duurzame toekomst. Dit was ook een geleerde les van de Community Challenge van Hieroo Utrecht: “Een klein begin met een groot effect.” Hieroo onderzocht de rol van jongeren in Utrecht met betrekking tot het thema duurzaamheid, je leest er hier meer over.

Van trend naar taak

CSRD, SDG, ESG, en nog veel meer; de afkortingen vliegen je om de oren. De gemene deler? Sustainability! Duurzaamheid lijkt haast een hip begrip, maar inmiddels is het wereldwijd, landelijk en ook lokaal noodzakelijk geworden. We hebben deze taak te voltooien met elkaar. Organisaties zetten met de SDG’s of de CSRD-rapportages stappen in de goede richting, maar voor het individu blijft het vaak een (te) grote opgave. De Verenigde Naties definiëren duurzame ontwikkeling als het vervullen van de behoeften van de huidige generatie, zonder die van toekomstige generaties in gevaar te brengen. Met andere woorden: zorgen voor onze wereld, voor elkaar en voor iedereen die na ons komt.

Te groot om te vatten?

Duurzaamheid is een enorme paraplu geworden waar we van alles onder hangen: circulariteit, duurzame inzetbaarheid, groene energie, noem maar op. Door het klein en behapbaar te houden, kunnen we het makkelijker op onszelf betrekken en stappen zetten. Zo helpt het om de psychologische afstand tot duurzaamheid te verkleinen. Dat wil zeggen: we ervaren het onderwerp vaak als iets dat ver van ons afstaat in plaats, tijd of schaal. Als we bijvoorbeeld kijken naar klimaatverandering, zien we dat dit vaak verder van huis is (bosbranden in Australië), in de toekomst ligt (we kunnen wel voorspellen maar weten het niet zeker) of op een schaal die moeilijk te overzien is (wat betekent die 1,5 graden nu echt?). Hierdoor voelt het probleem abstract en minder urgent.

Het onvermijdelijke vermijden

Er ontstaat een vorm van cognitieve dissonantie: we weten dat het belangrijk is om te handelen, maar ons gedrag sluit daar niet altijd bij aan. Die spanning is ongemakkelijk, dus vermijden we het onderwerp of rationaliseren we ons gedrag. Bijvoorbeeld door te denken: ‘het heeft toch geen zin wat ik doe’. Daarbij speelt ook informatievermijding een rol: mensen mijden bewust informatie wanneer die negatieve emoties oproept of als ze verwachten dat het leidt tot lastige keuzes of morele verantwoordelijkheid. Zo klikken we dat confronterende klimaatrapport liever weg of lezen we liever niet hoeveel CO₂ onze vliegreis kost. Op die manier leidt de grootte en complexiteit van het probleem paradoxaal genoeg juist tot inactiviteit.

Hoopvolle nuchterheid

Toch is er reden om niet te blijven hangen in verlamming of pessimisme. In het boek ‘Feitenkennis’, laat Hans Rosling zien hoe ons wereldbeeld vaak negatiever is dan de feiten rechtvaardigen. Door met een nuchtere blik naar data te kijken, ontstaat ruimte voor hoop en het denken in mogelijkheden. Ook bij grote uitdagingen zoals duurzaamheid helpt het om te zien dat er wél vooruitgang is en dat kleine, gerichte stappen wel degelijk een verschil maken. Lees bijvoorbeeld regelmatig het positieve klimaatnieuws, om niet te verdrinken in een negatieve information overload.

Waar te beginnen?

Begin dichtbij. Begin klein. Begin bij jezelf. Door te beginnen bij jezelf en de mensen om je heen en je eigen intrinsieke motivatie kun je een hoop bereiken. Zoals Hieroo Utrecht uit eigen ervaring beschrijft:

“Op deze manier zorg je voor een sneeuwbaleffect van invloed en betrokkenheid en kan je stapsgewijs een grote groep mensen activeren!”

Kijk in je straat, buurt of op je werk wat jij kunt veranderen. Ga met elkaar in gesprek over het onderwerp en kijk waar de kansen liggen. Bij SeederDeBoer en Hieroo geloven we in een duurzame toekomst, in welke vorm dan ook. En het mooie is: we geven daar zelf vorm aan. Jij ook?

Afkortingen genoemd in het artikel: