Bewoners betrekken bij gebiedsvernieuwing bij woningcorporatie Eigen Haard
Wanneer een wijk ingrijpend verandert, verschuift ook de behoefte van bewoners. In de Amsterdamse Dichtersbuurt staat de komende jaren een grote gebiedsvernieuwing gepland. Voor woningcorporatie Eigen Haard betekende dat een belangrijke vraag: welke voorzieningen hebben bewoners nodig in de lange periode van sloop en nieuwbouw?
Om daar een goed antwoord op te krijgen, schakelde Eigen Haard Hieroo Amsterdam in. Adviseur Sophie Keijzer voerde het onderzoek uit.
Een wijk in verandering
De Dichtersbuurt in Amsterdam Nieuw-West staat aan de vooravond van een grote transformatie. Ongeveer 400 woningen worden in vier fases gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De vernieuwing duurt naar verwachting zo’n tien jaar. Woningcorporatie Eigen Haard en Gemeente Amsterdam zien de transitiejaren als kans om niet alleen te investeren in de fysieke vernieuwing, maar ook in het behoud en het versterken van de leefbaarheid. Een “tussenperiode” van tien jaar is wel een lange tijd waar zij ook bewust bezig willen zijn met de behoeftes van bewoners.
Nugah Shrestha, regisseur wijkontwikkeling en leefbaarheid bij Eigen Haard, werkt dagelijks in de buurt en kent de context goed. Zijn rol ligt op het snijvlak van bewonerscontact, samenwerking met partners en strategische gebiedsontwikkeling. “We bouwen een netwerk in de buurt en werken veel samen met partners zoals de gemeente. We kijken hoe we de leefbaarheid van bewoners kunnen verbeteren,” vertelt hij.
Tijdens de vernieuwing verdwijnen bestaande plekken en verandert de samenstelling van de buurt. Dat maakt voorzieningen extra belangrijk. “Wij hadden intern de vraag: wat is er in de tijdelijke transitiefase nodig voor bewoners als het gaat om voorzieningen in de buurt?” zegt Nugah.
Om die vraag goed te beantwoorden, wilde Eigen Haard een onafhankelijk onderzoek. Zo kwamen ze uit bij Hieroo & SeederDeBoer.
Onderzoek naar wat bewoners echt nodig hebben
Samen met Eigen Haard werkte Sophie de onderzoeksopdracht verder uit. Het doel: inzicht krijgen in de behoefte aan voorzieningen tijdens de lange periode van gebiedsvernieuwing.
Sophie combineerde verschillende onderzoeksmethoden. Ze begon met uitgebreid deskresearch en sprak vervolgens met een brede groep betrokkenen. “Ik heb met verschillende mensen gesproken: huidige bewoners, mogelijke toekomstige bewoners, lokale partners en experts,” vertelt Sophie. Daarnaast sprak ze met professionals die al actief zijn in de wijk, zoals opbouwwerkers, wijkbeheerders en andere betrokken partijen. Ook betrok ze experts uit andere Amsterdamse wijken die ervaring hebben met vergelijkbare gebiedsvernieuwingen.
Die gesprekken leverden niet alleen informatie op, maar ook context. Sophie bezocht bijvoorbeeld een bewonersavond om de sfeer in de buurt te ervaren en signalen uit eerste hand op te vangen.
Een belangrijk uitgangspunt in het onderzoek was de zogenoemde ABCD-aanpak: kijken naar de kracht van de gemeenschap en naar wat er al aanwezig is in de buurt. Languit: Asset Based Community Development. “Daarbij focus je niet op wat ontbreekt, maar kijk je vooral naar wat er al is en hoe je dat kunt versterken,” zegt Sophie. Haar interview vragen zijn ook op deze aanpak gebaseerd. Tijdens deze gesprekken heeft ze ook het gedachtegoed van Theorie U toegepast, waar Sophie ruimte maakte voor de vraag achter de vraag en op zoek ging naar de onderliggende behoeftes.
“Het helpt om iemand van buiten de organisatie te laten kijken. Dat geeft een frisse blik op wat er speelt in de buurt.”
Nugah Shreshta
Regisseur wijkontwikkeling en leefbaarheid bij Eigen Haard
Ook toekomstige bewoners meegenomen
Wat het onderzoek bijzonder maakt, is dat niet alleen huidige bewoners zijn betrokken. Sophie nam ook mogelijke toekomstige bewoners mee in het onderzoek. Door nieuwbouw zal de samenstelling van de wijk veranderen. Het is daarom belangrijk om vooruit te kijken.
“Ik heb ook mensen gesproken die in vergelijkbare buurten wonen en mogelijk in de toekomst hier zouden kunnen wonen,” legt Sophie uit.
Volgens Nugah was dat een waardevolle toevoeging. “Voor toekomstige bewoners kon Sophie bijvoorbeeld mensen uit haar netwerk vragen wat hun behoeften zouden zijn als zij in zo’n buurt zouden wonen. Dat geeft weer een nieuw perspectief,” zegt hij.
Concrete handvatten voor de komende jaren
Alle inzichten uit gesprekken en onderzoek kwamen samen in een rapport met zestien concrete aanbevelingen. Deze aanbevelingen gaan over voorzieningen die in de tijdelijke fase van de gebiedsvernieuwing kunnen bijdragen aan een levendige en leefbare buurt. Daarnaast bevat het rapport adviezen over communicatie en participatie met bewoners. Ook werkte Sophie een voorstel uit voor hoe voorzieningen stapsgewijs gerealiseerd kunnen worden.
Voor Eigen Haard is het rapport een belangrijk hulpmiddel voor de komende jaren.
“We zijn nu aan het kijken hoe we verder voortborduren op het rapport. De gebiedsvernieuwing duurt nog zo’n tien jaar, dus dit helpt ons om richting te geven aan wat we gaan doen,” vertelt Nugah.
Frisse blik van buiten
Volgens Nugah zit de meerwaarde van het onderzoek in het feit dat het door een externe partij is uitgevoerd. “Iemand van buiten de organisatie kan met een frisse blik naar de buurt kijken. Wij zijn er wekelijks mee bezig, maar een buitenstaander ziet soms andere dingen,” zegt hij.
De manier waarop Sophie te werk ging speelde daarbij een belangrijke rol. “Ze is echt de buurt ingegaan om met bewoners en professionals te praten. Daardoor kon ze een goed beeld krijgen van wat er speelt,” aldus Nugah. “Ze woont zelf ook in Amsterdam Nieuw-West en begrijpt de context daardoor goed. Het lokale karakter van Hieroo was daarin zeker van toegevoegde waarde in deze opdracht.”
Verder lezen
